Een van de mooiste boeken uit mijn bibliotheek is “Kleurenleer” van Johannes Itten, docent aan het door mij zo bewonderde Bauhaus. Natuurlijk is het maar één manier om met kleuren om te gaan. Er zijn allerlei onderzoekers, kunstenaars en wetenschappers met een kleurentheorie. Maar het lijkt me logisch dat ik als ontwerper en beeldend kunstenaar het meeste verwantschap voel met een andere kunstenaar.

Itten benoemt kleurwerkelijkheid en kleurwerking. Kleuren beïnvloeden elkaar. Die beïnvloeding vindt plaats in onze hersenen. “Oog en verstand kunnen slechts door vergelijking of contrasten tot duidelijke waarneming komen.” Op zwart krijgen geel, rood en blauw meer hun kracht dan op wit. Een kunstenaar, maar ook een ontwerper, houdt rekening met dit fenomeen.

Rood met groen is boerenfatsoen luidt de uitdrukking

Oftewel, dat getuigt van een slechte smaak. (En over smaak valt te twisten, zoals iedereen weet. En, nee, ik ben het woord niet in deze zin niet vergeten!). Wie kleurenblind is, ziet geen onderscheid tussen beide kleuren. In intensiteit liggen beide kleuren heel dicht bij elkaar. De kleuren gaan ‘schetteren’. Ik zie wel eens boeken liggen die een rode kaft hebben met groene letters of andersom. Dat is zo slecht leesbaar, dat mijn zin om zo’n boek te kopen acuut over is. Neem de proef op som: kijk tussen je oogharen door met bijna dichtgeknepen ogen naar het rood/groene plaatje -> de onderste regel is nauwelijks nog te zien.
Gelukkig maar dat de oude gewoonte om een groene en rode draad in de elektriciteit te gebruiken, is vervangen door een bruine en blauwe draad. Een kleurenblinde elektricien vergiste zich nogal eens.
Overigens had ik vroeger een kleurenblinde drukker, wat geen enkel probleem opleverde. De kleur van drukwerk wordt gemeten met een densitometer. Meten is weten!

Simultaan kleurcontrast

Geel, rood en blauw zijn de drie primaire kleuren. Zwart en wit, en dus ook hun mengvorm grijs, zijn eigenlijk geen kleuren, maar in de kleurenwereld van belang door hun werking met andere kleuren. Exact hetzelfde grijs lijkt in een oranje vierkant blauwer en in een blauw vierkant meer oranje. Hoe je beeldscherm ook is gekalibreerd – en dat is iets waar ik totaal geen invloed op heb, elk beeldscherm is anders van kleur – ik neem aan dat in bijgaand voorbeeld de grijzen er echt verschillend uitzien?

Strikvraag

En nu wordt het leuk: ik was al een aantal dagen “Kleurenleer” aan het bestuderen, toen ik naar een seminar in het Graphic Deisgn Museum ging. De eerste spreker haalde een voorbeeld over waarneming aan van Adelson. De vraag is, welk vlak is het lichtste van kleur, A of B. Het antwoord is, ze zijn beide even licht. Ook hier gaat het over grijs en dus eigenlijk een niet-kleur. Maar hoe duidelijk kun je laten zien dat kleuren gezien worden in hun context?
(Sorry, smartphone-gebruikers, het rechtse plaatje is een flashfilmpje).

.

Similar Posts:

• Photoshop-tip (2)
• Hoe kan een kleurencirkel je helpen bij fotobewerking
• Heraldiek in een modern dasje
• Kies MIJ (3)
• Vormgeving van je blog of site

One Response to “Kleur bekennen”